Stalker

Andrey Tarkovsky’nin metafizik bilim kurguya dönüşü olan Stalker, onun eserleri arasında en sevdiğim filmlerden biri. Kirliliğin ve umutsuzluğun hüküm sürdüğü yakın bir gelecekte, insanların ulaşmasının yasak olduğu gizemli Bölge, insanlığın kaybettiği inancın son sığınağına dönüşür. Film, hem yaşadığımız dünyanın bir aynası hem de nereye doğru sürüklendiğimize dair karanlık bir uyarıdır. Tarkovsky, medeniyetin gri ve paslı dünyasından Bölge’nin ürpertici güzelliğine geçerken olağanüstü bir görsel dil kurar. Yavaş ve metodik temposu herkese hitap etmese de her kamera hareketi, sessizlik ve kadraj büyük bir anlam taşır. Stalker’ı anlamaktan çok hissetmek gerekir. Her şeyi çözmek zorunda kalmadan umutsuzluğu, inancı, kendini yok etmeyi ve insanın anlam arayışını hissedebiliriz. Aleksandr Kaydanovskiy’nin Stalker karakteri, filmin en güçlü yanlarından biridir. Bölge’ye duyduğu bağlılık, dünyaya olan inancını yitirmiş insanlara karşı duyduğu hayal kırıklığını ve kendi içindeki yarayı görünür kılar. Yazar ve Profesör ise Bölge’ye kendi geçmişlerinin ve çelişkilerinin yüküyle girer. Yolculukları, insanın en derin arzularıyla karşılaştığında gerçekten ne istediği sorusuna dönüşür. Bölge’nin terk edilmiş mekânları, doğanın insanlığın bıraktığı izleri geri almasını gösterirken Eduard Artemyev’in müziği ve sıra dışı ses tasarımı filmin rüya gibi atmosferini güçlendirir. İnsan eliyle kirletilmiş ve sonra terk edilmiş bu topraklar, yıllar sonra Çernobil’in yasak bölgesini hatırlatan neredeyse kehanet niteliğinde bir görüntüye dönüşür. Filmin en unutulmaz anları ise finaldedir. Stalker’ın karısının kameraya dönerek yaptığı içten itiraf ve ardından kızının zihniyle bardakları hareket ettirdiği uzun sahne; köpeklerin sesi, geçen trenin sarsıntısı sinemanın en büyüleyici anlarından birini yaratır. Stalker, her şeyi açıklamayan ama her şeyi hissettiren bir film. İnancın, umutsuzluğun ve insanın kendi içindeki boşluğu doldurma çabasının şiirsel ve ürpertici bir anlatısı. Baştan sona olağanüstü.